Doświadczenia na biologii. Jak przygotować lekcję z eksperymentami?

Organizacja lekcji, na której uczniowie i uczennice prowadzą obserwacje lub doświadczenia biologiczne to nie lada sztuka. Wiemy, że to niezbędny element dobrze prowadzonej edukacji przyrodniczej. Ale jak poradzić sobie z lekcją doświadczalną, gdy brak wyposażenia, wokół 20-30 rozbrykanych uczniów, lekcja krótka i jeszcze trzeba pełnić dyżur na przerwie?

W czasie edukacji on-line zapomnieliśmy o tych problemach, a nawet całkiem do nich tęsknimy… Może to dobry czas, żeby zmienić swoje myślenie o eksperymentach na lekcji i dobrze je zaplanować na przyszłość. Oto garść dobrych praktyk, które ułatwią życie nauczycielowi biologii.

Doświadczenia na biologii. O czym pamiętać?

– Planując lekcję określ cele lekcji: nie ograniczaj się do celu związanego z realizacją konkretnej treści (fotosynteza, fermentacja…), ale uwzględniaj stopniowo poszczególne elementy metody naukowej i rozumowania krytycznego, określ konkretne cele kształcenia (wymagania ogólne) z podstawy programowej.

– Przed lekcją samodzielnie przetestuj wybraną procedurę eksperymentu. Większość dostępnych scenariuszy i procedur ma najróżniejsze wady lub niedopowiedzenia.

– Po przetestowaniu, precyzyjnie zaplanuj organizację pracy na lekcji i zaplecze techniczne – jak zaaranżować przestrzeń sali, ile czego przygotować przed lekcją, jak podzielić doświadczenie na poszczególne grupy, ile samodzielności pozostawić uczniom i uczennicom.

Przyzwyczajaj uczniów do eksperymentowania

– Uwierz, że im częściej Ty i Twoi uczniowie i uczennice będziecie pracować praktycznymi metodami, tym sprawniej będą przebiegać takie lekcje. Sprawdź, że ci, którzy pierwszy raz dostają do ręki pipetkę zajmują się tylko nią – daj im na to czas. Gdy dostaną pipetkę kolejny raz – to zapytają: „no dobrze, ale co mamy teraz zrobić przy jej użyciu?”

– Podczas wszystkich lekcji przyzwyczajaj uczniów i uczennice do pracy w grupach, sprawnego podziału na grupy i samodzielności w pracy.

– Stwórz przyjazny regulamin pracy praktycznej – systematycznie wprowadzaj i wymagaj zasad BHP i zasad pracy doświadczalnej.

– Skorzystaj z pomocy kilku uczniów i uczennic w organizacji technicznej zajęć – nie musisz zawsze wszystkiego robić i przynosić sama/sam.

Rozmawiajcie o celach i wynikach

– Nie ukrywaj celu lekcji przed uczniami, pokaż że jest on ważny. Przedstaw cel językiem zrozumiałym i przystępnym dla odbiorców i odbiorczyń.

– Pamiętaj, że przedstawienie, omówienie i ewaluacja wyników pracy jest najważniejszym momentem edukacyjnym lekcji. Przeznacz na to czas. Jeśli go zabraknie – rozpocznij od tego następną lekcję.

– Dyskutuj z uczniami i uczennicami na temat wiarygodności i powtarzalności otrzymanych wyników doświadczenia oraz wniosków.

– Pamiętaj, że doświadczenie, które „nie wyjdzie” (czyli wyniki odbiegają od spodziewanych) jest również doskonałym momentem edukacyjnym. Kto wie, czy nie lepszym niż takie, które wyszło?

Autorka: Joanna Lilpop – absolwentka Wydziału Biologii UW na kierunku biotechnologia, od wielu lat zajmuje się popularyzacją nauki, szczególnie współczesnej biologii i biotechnologii. Wykładowczyni dydaktyki biologii w Szkole Edukacji PAFW i UW.

W semestrze letnim 2021/2022 w Szkole Edukacji ruszy stacjonarny kurs doskonalący dla nauczycieli Badania terenowe i eksperymenty na lekcjach biologii.  WIĘCEJ

Śledź nas na Facebooku 🙂