Jak rozpoznać fake newsy? Proste narzędzie dla nauczycieli i uczniów

Jak rozpoznać fake newsy

W dobie internetu prawdziwą zmorą stały się nieprawdziwe i zmanipulowane informacje. Jak rozpoznać fake newsy? Czy nauczyciel może przygotować swoich uczniów do krytycznego spojrzenia na pojawiające się w mediach i w sieci doniesienia? Oto propozycja wykładowczyni Szkoły Edukacji, Kingi Białek.  

Dydaktyczka nauczania języka polskiego podkreśla, że demaskując fake newsy, warto sięgać po różne dziedziny wiedzy. Na lekcjach języka polskiego ekspertka uczy swoich podopiecznych, jak analizować różnego rodzaju komunikaty. Zwraca uwagę na narzędzia, które są bardzo pomocne w rozpracowywaniu internetowych pół-prawd i kłamstw.

Jak rozpoznać fake newsy? Zadaj sobie 5 pytań

Dr Kinga Białek proponuje bardzo proste narzędzie, które sama stosuje, gdy ma jakiekolwiek wątpliwości co do wiarygodności komunikatu. Tego samego uczy także swoich podopiecznych. Jest to 5 pytań krytycznych – ich lista oparta jest na pracy amerykańskiego profesora Patricka Shannona z Uniwersytetu Stanowego Pensylwanii.

5 pytań krytycznych:

  1. Kto mówi? Czy nadawca na pewno jest autorytetem w dziedzinie, w której się wypowiada? Czy ma odpowiednie wykształcenie i udokumentowaną wiedzę? A może jest tylko celebrytą i szuka uwagi?
  2. Co mówi? Czy coś w treści wzbudza moje wątpliwości? Czy tezy popierają argumenty i dowody? A może pojawiające się w tekście tezy możemy znaleźć gdzie indziej, ale w zupełnie innym kontekście? To wskazuje na przykład na możliwość manipulacji.
  3. Do kogo autor kieruje swój komunikat? Czy jest coś, co sprawia, że jako odbiorca jestem na niego bardziej podatna/y? Na przykład rodzic będzie bardziej wrażliwy na nacechowane emocjonalnie teksty na temat zdrowia dzieci.
  4. Po co komunikat został nadany? Czy wiem coś na temat intencji – zwłaszcza gdy nie są wyrażone wprost? Być może stoi za tym chęć zysku lub jakieś cele polityczne?
  5. Jak napisany jest komunikat? Jakiego autor używa języka, jakich słów? Czy w tekście występują mocno nacechowane lub grube słowa, np. tragedia, zagłada, a także wykrzykniki, wielokropki? Jeśli tak, powinno to wzbudzać nasze wątpliwości. Żaden rzetelny tekst naukowy nie powinien być tak napisany.

Kinga Białek podkreśla, że umiejętność krytycznej analizy tekstu jest szczególnie ważna właśnie teraz – gdy internet stał się głównym źródłem informacji dla młodych ludzi. Dlatego na lekcjach języka polskiego warto sięgać nie tylko po klasyczne teksty literackie, ale także po wycinki prasowe czy komunikaty z sieci. Dzięki temu nasi uczniowie mają szansę dowiedzieć się, jak rozpoznawać fake newsy.

O tym, jak uczymy demaskowania fake newsów, nasi wykładowcy opowiedzieli także blogerom z kanału Crazy Nauka.